
Akt sverkada farq chiqdi: to'qqizta tipik sabab
Hamkor aktidagi summa sizning daftaringizdan farq qilsa, aybdor topishdan oldin sababni qidiring. To'qqiz tipik sabab va tekshirish tartibi.
Hamkordan akt keldi: qarzingiz 63 mln so'm. Sizning daftaringizda esa 51 mln so'm. Birinchi o'yga keladigan fikr odatda ikkita: «ular adashibdi» yoki «bizning hisobchi xato qilgan». Amalda farqning ko'pi hech kimning yomon niyatidan chiqmaydi. U ikkita daftar bir hodisani turli kunda, turli hujjat bilan yozgani uchun paydo bo'ladi. Quyida akt sverkadagi farqning to'qqizta tipik sababi va ularni tartib bilan topish yo'li.
To'qqizta sabab
- Hujjat sanasi mos emas. Yuk oyning 30-kuni kelgan, nakladnoy esa 1-kuni kiritilgan. Bir tomonda tovar o'tgan oyda, ikkinchisida yangi oyda turadi.
- Qaytarish bir tomonda yozilgan, ikkinchisida yo'q. Tovar fizik jihatdan qaytgan, lekin hujjat yetib bormagan yoki qabul qilinmagan.
- To'lov boshqa joyga ketgan. Pul bir shartnomaga o'tgan, hamkor esa uni boshqasiga yozgan. Yoki o'tkazma hali yo'lda: bir tomon to'laganini yozgan, ikkinchi tomon qabul qilmagan.
- Narx yoki chegirma farqi. Nakladnoyda eski narx qolgan, kelishilgan chegirma yoki bonus bir tomonda hisobga olinmagan.
- Hujjat bir tomonda yo'q. Nakladnoy yo'qolgan, imzolanmagan yoki umuman kiritilmagan.
- Takror hujjat. Bir xil jo'natma ikki marta o'tkazilgan, ko'pincha tuzatilgan nakladnoy o'rniga yangi hujjat yozilgani uchun.
- Qo'shimcha xarajat. Yetkazish yoki qadoq narxi bir tomon qarziga qo'shilgan, ikkinchi tomon uni qarz sifatida ko'rmagan.
- Valyuta kursi. Shartnoma valyutada bo'lsa, tomonlar summani turli kun kursi bo'yicha qayta hisoblashi mumkin.
- Boshlang'ich qoldiq farqi. Muammo bu davrda emas, o'tgan davrdan kelgan, ammo hech kim buni tekshirmagan.
Bu ro'yxatning yaxshi tomoni shundaki, sabablarning deyarli hammasi hujjat bilan tasdiqlanadi yoki rad etiladi. Taxmin qilish shart emas.
Tekshirish tartibi
- Boshlang'ich qoldiqdan boshlang. U mos kelmasa, joriy davrni solishtirishning ma'nosi yo'q: avval o'tgan davr aktiga qayting.
- Ikki tomonning hujjat ro'yxatini yonma-yon qo'ying: sana, raqam, summa. Mos kelmagan qatorlarni belgilang.
- Har bir belgilangan qator uchun yuqoridagi to'qqiz sababdan birini yozing. Sababi noma'lum qatorlarni alohida ajrating.
- Qatorlardagi farqlar yig'indisini umumiy farq bilan solishtiring. Ular teng bo'lmaguncha ish tugamagan.
- Qaysi tomon tuzatish kiritishini va qaysi hujjat asosida ekanini yozing.
Odatda 3 va 4 qadamlar eng ko'p vaqt oladi, lekin aynan ular «taxminan shunday» degan fikrni «mana hujjat» degan javobga aylantiradi.
Kim nimani tuzatadi
Sabab topilgach, tuzatish kimning zimmasida ekanini aniqlash kerak. Sana va takror hujjat bo'yicha farqni hujjatni noto'g'ri kiritgan tomon tuzatadi. Qaytarishni qabul qilmagan tomon hujjatni kiritadi. To'lovni boshqa shartnomaga o'tkazishni to'lovchi yozma ariza bilan so'raydi. Narx va chegirma bo'yicha shartnoma yoki kelishuv xati asos bo'ladi, shuning uchun bu savolni sotuv bo'limi bilan hal qilish kerak. Kurs farqi bo'yicha esa buxgalter shartnomadagi tartibni ko'radi.
Shartli misol
Farq 12 mln so'm. Hujjatlar solishtirilgach: 5 mln so'm — oyning oxirgi kunidagi yuk, ikki xil sanada kiritilgan; 3 mln so'm — qaytarilgan tovar, hamkorda yozilmagan; 2 mln so'm — chegirma ikki tomonda turlicha hisoblangan; 1,5 mln so'm — to'lov boshqa shartnomaga ketgan. Jami 11,5 mln so'm. Qolgan 0,5 mln so'm hali tushuntirilmagan, shuning uchun u alohida qatorda turadi va aktni imzolashdan oldin hal qilinadi.
Odatiy xatolar
- Farqni tushuntirmasdan qarama-qarshi tomon aytgan summaga rozi bo'lish yoki aksincha, rad etish.
- Faqat umumiy qoldiqni solishtirish va qatorlarga kirmaslik.
- Sababni og'zaki aytib, yozib qo'ymaslik: bir oydan keyin hech kim eslay olmaydi.
- Tuzatishni «bir marta» kiritib, takrorlanmasligi uchun jarayonni o'zgartirmaslik. Masalan, nakladnoyni jo'natish kuni kiritish qoidasi yo'q.
Xulosa
Akt sverkadagi farq — hamkorning xatosi ham, sizning xatoingiz ham bo'lmasligi mumkin. Ko'pincha u sana, qaytarish, to'lov va narxdagi mayda mos kelmovchiliklar yig'indisidir. Qatorma-qator tekshirsangiz, sabab ham, uni tuzatadigan hujjat ham topiladi. SkladQarz hamkor bilan hisob-kitobdagi farqlarni qatorlar bo'yicha ajratadi, har birining sababi, hujjati va javobgarini farqlar reestriga yozadi va tomonlarga ko'rsatish mumkin bo'lgan dalolatnoma loyihasini beradi.