Komissioner hisoboti: sotilgan, qaytgan va qolgan tovar

Komissionerdan hisobot oyda bir marta keladi. Oyning qolgan kunlarida tovar qancha sotilgani va qancha qolgani haqida hech kim aniq bilmaydi: komitent ham, ba'zan komissioner ham. Hisobot kechiksa yoki to'liq bo'lmasa, qoldiq taxminga aylanadi, egasiga to'lov esa kechikadi. Quyida hisobotga nimalar kirishi, uni qanday tekshirish va qachon so'rash kerakligi. Matn tovar egasi nuqtai nazaridan yozilgan, lekin hisobotni tuzayotgan komissioner uchun ham xuddi shu tartib ishlaydi.

Hisobotga nimalar kiradi

Yaxshi hisobotda quyidagilar bo'ladi:

• davr, hamkor nomi va shartnoma raqami;
• davr boshidagi qoldiq;
• davr ichida qabul qilingan tovar, hujjat raqamlari bilan;
• sotilgan tovar: miqdor, sana, sotish narxi va summa;
• qaytarilgan tovar, qaytarish hujjati bilan;
• yo'qolgan yoki buzilgan tovar, dalolatnoma bilan;
• davr oxiridagi qoldiq;
• komissiya haqi va egasiga to'lanadigan summa.

Davr oxiridagi qoldiq bitta qoldiq formulasi bilan tekshiriladi: boshlang'ich qoldiq plus qabul qilingan minus sotilgan minus qaytarilgan minus buzilgan teng davr oxiridagi qoldiq. Hisobotda bu raqamlar bir-biriga mos kelmasa, uni qabul qilishning ma'nosi yo'q.

Qanday tekshiriladi

1. Arifmetikani tekshiring: qoldiq formulasi bo'yicha raqamlar mos keladimi.
2. Sotilgan miqdorni narxga ko'paytiring va summaga solishtiring. Narx kelishilgan narxdan past emasligini ko'ring: pastroq bo'lsa, chegirma sabab yozilganmi.
3. Sotuvni ikkinchi manba bilan taqqoslang: kassa kirimi, marketplace hisoboti (masalan Uzum), Telegram-do'kon buyurtmalari ro'yxati. Hisobotdagi sotuv bu manbalarda ham ko'rinishi kerak.
4. Qoldiqni tanlab sanang: eng tez aylanadigan va eng qimmat bir necha pozitsiyani omborda tekshiring.
5. Komissiya haqini qayta hisoblang: shartnomadagi foizni to'g'ri summadan olganmi.

Tekshiruvning eng foydali qismi uchinchi va to'rtinchi qadam. Birinchi ikkitasi faqat hisobotning ichki mantig'ini ko'rsatadi, qolgani esa hisobotni haqiqatga bog'laydi.

Tanlab sanash uchun oddiy qoida bor: eng tez aylanadigan beshta va eng qimmat beshta pozitsiyani oling. Sanoq natijasini bugungi emas, hisobot sanasidagi qoldiq bilan solishtiring, shuning uchun sanoqdan keyingi sotuv va qaytarishlarni hisobga oling. Shunday kichik tanlov ko'pincha butun hisobotning qanchalik ishonchli ekani haqida yetarli tasavvur beradi.

Qachon so'rash

• Odatdagi tartib: shartnomadagi muddatda, haftada yoki oyda bir marta.
• Tez aylanadigan va narxi o'zgaruvchan tovarda haftalik hisobot qulayroq.
• Qo'shimcha hisobot: akt sverkadan oldin, sanoq kunidagi kesish sanasiga, narx o'zgarganda va shartnoma tugashidan oldin.
• Hisobot kechiksa: avval eslatma yuboring, uch ish kunidan keyin komissionerning rahbariga ham yozing.

Hisobotni komissioner tuzadi, komitentning hisobchisi tekshiradi, ikkala tomon imzolaydi. Imzolangan hisobot akt sverkadagi sotuv va qaytarish qatorlarining asosi bo'ladi. Shuning uchun tuzatish kerak bo'lsa, hisobotni jimgina qaytarmang: farqni qatorma-qator yozib, tuzatilgan nusxani so'rang.

Shartli misol

Komissionerda egasiga tegishli 80 dona kurtka bor. Hisobotda: 35 dona 450 000 so'mdan sotilgan, ya'ni 15 750 000 so'm. Komissiya haqi 10 foiz bo'lsin: 1 575 000 so'm. Egasiga to'lanadigan summa 14 175 000 so'm. Yana 5 dona qaytarilgan. Qoldiq formulasi bo'yicha 80 − 35 − 5 = 40 dona bo'lishi kerak. Omborda sanalganda esa 38 dona chiqdi. Farq 2 dona: ular sotilgan, ammo hisobotga kiritilmagan. Bu qo'shimcha 900 000 so'm sotuv, haq 90 000 so'm, egasiga yana 810 000 so'm. Sanoq bo'lmaganida hisobot «hammasi mos» ko'rinishda qolar, komissioner esa ikki dona kurtka pulini o'zida ushlab turardi. Tuzatish keyingi hisobotga yozma ravishda kiritiladi.

Odatiy xatolar

• Hisobotni qabul qilib, tekshirmasdan imzolash.
• Hisobotsiz to'lov qilish yoki to'lovni olish.
• Egasiga to'lanadigan narx bilan sotish narxini aralashtirish.
• Qoldiqni faqat hisobotdan olib, omborda sanamaslik.
• Tuzatishlarni og'zaki kelishish.
• Qaytarilgan tovarni hisobotda sotilgan qatoriga yozib yuborish yoki aksincha.

Xulosa

Komissioner hisoboti qoldiqni taxmindan hujjatga aylantiradi, lekin faqat unga ishonib bo'lmaydi: uni formula, ikkinchi manba va tanlab sanoq bilan tekshirish kerak. SkladQarz komissiyaga olingan va berilgan tovarni joyida sanaydi, hamkorlar kesimida berilgan, sotilgan, qaytarilgan va qolgan miqdorni ro'yxatga oladi hamda farqlarni sabablari bilan reestrga yozadi.