Komissiya tovarni hisobda yuritish: oltita qoida

Komissiyaga olingan tovar omboringizda turadi, lekin sizniki emas. Siz komissiyaga bergan tovar esa boshqa omborda yotadi, ammo egasi baribir sizsiz. Ikkala holatda ham bu tovar osongina «ko'zdan qochadi»: sanoqda ortiqcha chiqadi, akt sverkada tushunarsiz qator bo'ladi, narxi esa kim kimga qancha qarzligini chalkashtiradi. Quyida komissiya tovarini hisobda tartibli yuritishning oltita qoidasi.

Avval ikki so'z. Tovar egasi — komitent, uni sotish uchun olgan tomon — komissioner. Hisob qoidalari ikkala tomon uchun deyarli bir xil, faqat qayerdan qarash farq qiladi. Soliq va buxgalteriya hisobida bu tovar qanday aks ettirilishini o'z buxgalteringiz bilan kelishib oling.

Oltita qoida

1. Komissiya tovarini o'z tovaringizdan alohida yuriting. Alohida javon, alohida hisob belgisi yoki dasturda alohida ombor bo'lsin. Aralashtirsangiz, sanoqda hech kim kimning tovari ekanini ajrata olmaydi.
2. Har bir qabul va topshirishni hujjat bilan rasmiylashtiring. Hujjatda egasi, tovar, miqdor, narx va sana bo'lsin. Hujjatsiz berilgan tovar keyin bahsli bo'lib qoladi.
3. Ikkita narxni alohida yozing: egasiga to'lanadigan narx va xaridorga sotish narxi. Komissiya haqi shartnomaga qarab hisoblanadi, shuning uchun ikkala narx alohida ustunlarda turishi kerak.
4. Sotuvni egasi bilan bog'lang. Har bir sotilgan dona qaysi komitentning qaysi qabul hujjatiga tegishli ekani ko'rinib tursin.
5. Hisobotni belgilangan muddatda tuzing yoki oling: haftada yoki oyda bir marta. Hisobotsiz sotilgan tovar uchun to'lov kechikadi, qoldiq esa taxminga aylanadi.
6. Qoldiqni oyda bir marta sanab tekshiring. Daftardagi qoldiq har doim hujjatdan chiqadi, haqiqiy qoldiq esa omborda turadi. Ikkalasini faqat sanoq tenglashtiradi.

Hisob jadvali namunasi

Dastur bo'lmasa ham, oddiy jadval yetarli. Ustunlar: egasi, tovar, qabul sanasi, qabul qilingan, sotilgan, qaytarilgan, qolgan, egasiga narx. Qolgan miqdor har doim bir formulada chiqadi: qabul qilingan minus sotilgan minus qaytarilgan. Agar shu raqam omborda sanalgan raqamdan farq qilsa, aynan o'sha qatorda savol bor. Jadvalni har hafta bir kishi yangilasin, oyda bir marta esa boshqa kishi tekshirsin. Tovar ko'p bo'lsa, kod ustunini qo'shing: nomi o'xshash pozitsiyalar bir-biriga aralashib ketmasin.

Akt sverkada komissiya qanday ko'rinadi

Komissiyaga olingan tovar sotilmaguncha komissionerning qarzi emas. Odatda qarz tovar sotilgandan keyin paydo bo'ladi: komissioner egasiga sotilgan miqdor uchun kelishilgan summani to'laydi, o'z haqini ushlab qolgan holda. Shuning uchun sotilmagan tovarni sotilgan deb yozish aktda soxta qarz yaratadi, sotilganini hisobotga kiritmaslik esa qarzni kamaytirib ko'rsatadi. Aniq tartib shartnomada yozilgan, shuning uchun hisobotni tuzishdan oldin uni ham oching. Hisobotda kamida to'rt narsa bo'lsin: sotilgan miqdor va sana, sotish narxi, komissiya haqi, qaytarilgan va qolgan miqdor.

Shartli misol

Hamkordan 100 dona choynak komissiyaga olindi. Oy davomida 70 donasi sotildi, 10 donasi hamkorga qaytarildi. Daftar bo'yicha qolgan: 20 dona. Omborda sanalganda 18 dona chiqdi. Farq 2 dona: bittasi namuna sifatida mijozga berilgan va hujjatga tushmagan, ikkinchisi sinib qolgan. Ikkalasi alohida dalolatnoma bilan rasmiylashtirilgach, hisobot hamkorga aniq raqam bilan yuboriladi. Agar komissiya tovari o'z tovaringiz bilan bir javonda turganida, bu ikki dona hech qachon topilmasdi.

Odatiy xatolar

• Komissiya tovari sotuvini o'z tovari sotuvi deb yozish yoki aksincha.
• Egasiga to'lanadigan narx bilan sotish narxini bitta ustunga yozish.
• Hisobotni kutib o'tirish va muddatni nazorat qilmaslik.
• Qaytarishni hujjatsiz, og'zaki kelishuv bilan berish.
• Komissiya tovarini umumiy inventarizatsiyada o'z tovariga qo'shib sanash.

Xulosa

Komissiya tovari hisobi murakkab emas, faqat intizom talab qiladi: alohida joy, hujjat, ikki narx, muntazam hisobot va oylik sanoq. Shu oltita qoida bajarilsa, tovar «ko'zdan qochmaydi», hamkor bilan akt esa kamroq bahs bilan imzolanadi. SkladQarz komissiyaga olingan va berilgan tovarni joyida sanaydi, hamkorlar kesimida berilgan, sotilgan, qaytarilgan va qolgan miqdorni ro'yxatga oladi hamda farqlarni sabablari bilan reestrga yozadi.